اشریشیا کولی یا E.Coli یک باکتری گرم منفی طبیعی در دستگاه گوارش سگ و گربه است که معمولاً نقش همزیستی در هضم و رشد سالم فلور روده ایفا میکند. با این حال، سویههای پاتوژنیک این باکتری میتوانند منجر به بیماریهای گوارشی، عفونتهای خارج رودهای و سپتیسمی شوند که به کولیباسیلوز مشهور است و در حیوانات جوان، تولهها و گربههای جوان یا با نقص ایمنی شدیدتر دیده میشود. در حیوانات بالغ نیز E coli یکی از مهمترین عوامل عفونتهای دستگاه ادراری است و میتواند در کلینیک بهصورت عفونتهای رودهای، ترشحات چرکی، سپسیس یا عفونتهای دستگاه دیگر ظاهر شود.
پاتوفیزیولوژی و سویههای پاتوژنیک اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
E coli از طریق فاکتورهای ویرولانس مختلف باعث بیماری میشود. این شامل چسبندگی به سلولهای اپیتلیال روده با فیمبریاها و ادزینها، تولید توکسینهای رودهای که جذب آب و الکترولیتها را مختل میکنند و توانایی عبور از مخاط برای ایجاد عفونتهای سیستمیک است. سویههای پاتوژنیک میتوانند موجب التهاب مخاط روده و اسهال شوند و در برخی موارد باعث عفونتهای خارج رودهای همانند عفونتهای مجاری ادراری، سپتیسمی و پیومترا شوند. در سگ، چند دسته از سویههای E coli که مشخصههای آنتیژنی و توکسینی متفاوتی دارند با بیماریهای رودهای مرتبط هستند.
عوامل خطر و انتقال اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
انتقال معمولاً از طریق مصرف آب یا غذای آلوده، تماس با مدفوع آلوده یا سطوح آلوده صورت میگیرد. تولهها و بچه گربهها به دلیل سیستم ایمنی ناپایدار و تماس نزدیک با مادر و هملانهایها حساسترند همچنین استفاده از گوشت خام یا پختهنشده میتواند منبع مهم ورود سویههای بیماریزا باشد. ﹘ عوامل محیطی مانند بهداشت ضعیف بستر و قفس و کاهش آنتیبادیهای دریافتی از کلستروم مادری در تولهها خطر ابتلا را افزایش میدهند
علائم بالینی در سگ و گربه اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
علائم گوارشی اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
در موارد گوارشی، حیوانات ممکن است علائم شامل اسهال شل یا آبکی که در برخی موارد خون یا مخاط دیده میشود، استفراغ، درد شکمی، بیاشتها، ضعف عمومی و دهیدراسیون را نشان دهند. حیوانات جوان و تولهها ممکن است دچار کاهش وزن و بیحالی شدید شوند.
علائم خارج رودهای و سیستمیک اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
در برخی موارد، باکتری میتواند از روده عبور کند و عفونت سیستمیک ایجاد کند که ممکن است با سپتیسمی، تب بالا، شوک، کمآبی شدید و درگیری اندامهای دیگر مانند کلیهها و کبد همراه باشد. همچنین E coli یکی از شایعترین عوامل عفونتهای دستگاه ادراری در سگ و گربه است که با تکرر ادرار، درد ادراری و خون در ادرار تظاهر مییابد.
تفاوتهای گونهای اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
گرچه سگها و گربهها هر دو میتوانند به عفونت E coli دچار شوند، تولهها و بچه گربهها نسبت به بالغین حساسترند و اغلب اشکال شدیدتری از بیماری را نشان میدهند در حالی که بالغین سالم ممکن است بیماری نسبتاً خفیف و خودمحدودشونده داشته باشند مگر اینکه بیماری زمینهای یا نقص ایمنی وجود داشته باشد.
یافتههای آزمایشگاهی و پاراکلینیکی اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
آزمایشهای خونی
در CBC ممکن است کمخونی، لکوستوز و نوتروفیلی دیده شود بهویژه در موارد با درگیری سیستمیک. بیوشیمی میتواند نشاندهنده افزایش آنزیمهای کبدی، اختلالات الکترولیتی و افزایش بیلیروبین در موارد منتشر باشد.
کشت میکروبی
کشت مدفوع برای تعیین وجود E coli پاتوژنیک ضروری است و در صورت عفونتهای خارج رودهای، کشت ادرار یا خون بهمنظور تشخیص و تعیین حساسیت دارویی توصیه میشود. تشخیص سویههای خاص و تعیین الگوهای مقاومت آنتیبیوتیکی باید بر اساس تست حساسیت انجام شود.
PCR و روشهای مولکولی
روشهای مولکولی مانند PCR میتوانند حضور ژنهای توکسین و شناسایی سویههای پاتوژنیک را سریعتر از کشت نشان دهند و در موارد عفونتهای حاد کمک زیادی به تشخیص قطعی میکنند.
تشخیص اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
تشخیص بر اساس ترکیب تاریخچه بالینی و یافتههای آزمایشگاهی انجام میشود. روشهای تشخیصی شامل:
- کلینیکال بینشانهها و معاینه بالینی شامل بررسی علائم گوارشی و سیستمیک
- آزمایش خون و بیوشیمی برای ارزیابی وضعیت سیستمیک
- کشت مدفوع/ادرار/خون برای شناسایی باکتری و تعیین حساسیت آنتیبیوتیکی
- آزمون PCR برای شناسایی ژنهای توکسین و سویههای پاتوژنیک
این رویکرد جامع به دامپزشک کمک میکند تا هم وجود E coli را تایید کند و هم عاملهایی را که نیاز به درمان خاص دارند مشخص نماید.
تشخیصهای تفریقی اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه با سایر بیماریها
در حیوانات با اسهال و علائم مشابه باید نئوپلازیهای دستگاه گوارش، سالمونلوز، کمپیلوباکتر، نوروگاستروآنتریتهای ویروسی و عفونتهای انگلی روده مانند ژیاردیا را در نظر گرفت همچنین در عفونتهای ادراری تفریق باکتریهای دیگر مانند Enterococcus spp نیز اهمیت دارد.
درمان اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
درمان حمایتی
- مایعات درمانی برای جبران دهیدراسیون و حفظ الکترولیتها یکی از بخشهای اصلی درمان است.
- تغذیه قابل هضم و رژیمهای قابل تحمل برای کاهش تحریک رودهای
- درمان علامتی شامل آنتیاسهالها، آنتیاسپاسمودیکها و مکملهای الکترولیت در صورت نیاز
درمان آنتیبیوتیکی
در درمان باکتری E coli، انتخاب آنتیبیوتیک باید بر اساس کشت و حساسیت انجام شود زیرا مقاومتهای دارویی رایج هستند و درمان تجربی میتواند ناکارآمد باشد. در بسیاری از موارد E coli حساس به ترکیباتی مانند آموکسیسیلین با کلاوولانات، تریمتوپریم/سولفامتوکسازول یا برخی فلوروکینولونها است اما مقاومت به آمپیسیلین، سفالکسین و تتراسایکلین گزارش شده و سویههای مولتیدارویی نیز در سگ و گربه دیده میشوند.
در عفونتهای پیچیده یا مزمن، درمان طولانیتر لازم است و آنتیبیوتیکها باید براساس تست حساسیت و با نظارت دامپزشک داده شوند تا از مقاومت بیشتر جلوگیری شود. Monitoring و ارزیابی پاسخ به درمان از طریق تکرار کشت یا PCR لازم است.
پیشگیری و بهداشت از اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه
آموزش به صاحبان برای حفظ بهداشت محیط، شستشوی دستها بعد از تماس با مدفوع، پخت کامل غذاها و جلوگیری از تغذیه خام اهمیت دارد. در حیوانات با زمینههای ایمنی ضعیف یا تولهها، حمایت تغذیهای و واکسیناسیون مناسب (در صورت موجود بودن واکسنهای مرتبط) میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد.
نکات کلیدی اشریشیا کولی یا E.Coli در سگ و گربه برای بالین
E coli میتواند باعث طیفی از بیماریها از اسهال ساده تا سپتیسمی شود و روش درمان باید جامع، بر پایه آزمایشهای کشت و حساسیت باشد. مقاومت آنتیبیوتیکی یک چالش کلینیکی جدی است و درمان باید با رویکرد دقیق و بهینه انجام شود. همچنین لازم است حیوانات مبتلا تحت نظارت دامپزشک باشند تا پاسخ درمانی و عوارض احتمالی کنترل شود.