نئوسپورا یک بیماری انگلی مهم در سگها و گاهی نادر در گربهها است که توسط تکیاخته Neospora caninum ایجاد میشود این انگل یکی از عوامل اصلی میوپاتی و نئو-نورولوژیک در تولهها و سگهای جوان محسوب میشود چرخه زندگی N. caninum شامل میزبان نهایی سگها و میزبان واسطه گاو، گوسفند و دیگر حیوانات است سگها میتوانند انگل را از طریق خوردن گوشت آلوده یا تماس با محیط آلوده دریافت کنند میزبان واسطه میتواند بافتهای آلوده را بلعیده و چرخه انتقال را ادامه دهد در سگها عفونت میتواند به شکل سیستمیک، نورولوژیک یا عضلانی ظاهر شود و یکی از مهمترین دلایل فلج اندامهای خلفی در تولهها محسوب میشود
پاتوفیزیولوژی نئوسپورا
Neospora caninum پس از ورود به بدن سگ، ابتدا در دستگاه گوارش تکثیر محدود دارد و سپس تاکیزویتها وارد خون و لنف میشوند و بافتهای مختلف شامل عضلات، مغز، نخاع و اندامهای عصبی محیطی را آلوده میکنند تکثیر داخل سلولی باعث نکروز سلولی و پاسخ التهابی موضعی میشود در تولهها تکثیر شدید نورولوژیک منجر به ضعف عضلانی، فلج و مشکلات حرکتی میشود در سگهای بالغ عفونت معمولاً بدون علامت یا خفیف است ولی میتواند به عنوان منبع انتشار انگل برای میزبانهای دیگر عمل کند
گونههای مستعد نئوسپورا و عوامل خطر
سگها:
- تولههای بین دو تا شش هفته بیشترین حساسیت را دارند
- سگهای بالغ معمولاً عفونت بدون علامت دارند اما در شرایط ایمنی سرکوبشده یا استرس شدید ممکن است بیماری سیستمیک دیده شود
- عوامل خطر شامل تغذیه با گوشت خام آلوده، تماس با میزبانهای واسطه آلوده، کمبود ایمنی مادری
گربهها:
- عفونت بالینی بسیار نادر است
- در موارد نادر که گربهها مبتلا شوند معمولاً تحت تاثیر ایمنی سرکوبشده یا تماس با گوشت آلوده هستند
علائم بالینی نئوسپورا
علائم بالینی نئوسپورا در سگها متنوع است و بسته به سن و شدت عفونت متفاوت ظاهر میشود
تولهها:
- ضعف یا فلج اندامهای خلفی که اغلب پیشرفتکننده است
- اختلال در حرکات سر و گردن، عدم توانایی ایستادن
- اختلالات بلع و بزاق ریزشی در موارد شدید
- فلج عضلات تنفسی در عفونت شدید میتواند تهدیدکننده حیات باشد
سگهای بالغ:
- معمولاً بدون علامت یا دارای علائم خفیف عضلانی، کاهش عملکرد یا خستگی مزمن
- گاهی مشکلات نورولوژیک خفیف در اندامهای خلفی
علائم عمومی:
- کاهش وزن، بیاشتهایی، تب خفیف در برخی حیوانات
- درگیری چند اندام یا سیستمیک در موارد شدید
یافتههای آزمایشگاهی و پاراکلینیکی نئوسپورا
سرولوژی:
- اندازهگیری سطح آنتیبادیهای IgG و IgM با تست ELISA یا IFAT
- IgG مثبت نشاندهنده مواجهه یا عفونت مزمن است
- IgM مثبت نشاندهنده عفونت اخیر یا فعال است
PCR:
- شناسایی DNA انگل در خون، بافتهای عضلانی، مغز و نخاع
- بسیار حساس برای تشخیص عفونت فعال نورولوژیک و عضلانی
بیوشیمی و CBC:
- ممکن است افزایش آنزیمهای کبدی یا تغییرات خفیف در سلولهای سفید خون مشاهده شود
تصویربرداری:
- درگیری عضلانی یا نخاعی با MRI یا سونوگرافی قابل ارزیابی است
- ضایعات نورولوژیک میتوانند با MRI نخاع یا مغز مشخص شوند
روشهای تشخیص نئوسپورا
تشخیص قطعی نیازمند ترکیب تاریخچه بالینی، علائم، سرولوژی و PCR است
- در تولهها، ضعف پیشرونده اندامهای خلفی و نتایج سرولوژی مثبت به شدت مشکوککننده است
- نمونهبرداری بافتی و مشاهده تاکیزویتها یا کیستها در بافتهای عضلانی و عصبی برای تایید قطعی استفاده میشود
- تشخیص تفریقی شامل سایر علل فلج اندامها در تولهها مانند عفونت ویروسی پارووویروس، مشکلات مادرزادی نخاعی، نوروپاتیهای متابولیک
درمان نئوسپورا
درمان دارویی:
- کلیندامایسین خوراکی یا تزریقی: دوز حدود ده میلیگرم بر کیلوگرم هر دوازده ساعت برای چهار تا شش هفته
- تائینرومایسین و اسپیرامایسین در برخی موارد گزارش شده
- درمان دارویی موفقیت بیشتری در سگهای بالغ نسبت به تولهها دارد
- درمان حمایتی شامل مایعات درمانی، کنترل درد، فیزیوتراپی و حمایت تغذیهای اهمیت بالایی دارد
در تولهها:
- درمان ممکن است فقط کاهش پیشرفت فلج را به همراه داشته باشد و در موارد شدید فلج برگشتناپذیر ممکن است
- فیزیوتراپی و مراقبت حمایتی میتواند کیفیت زندگی را بهبود دهد
پیشگیری نئوسپورا
- جلوگیری از تغذیه سگها با گوشت خام یا نیمپز
- کنترل تماس با میزبانهای واسطه آلوده مانند گاو و گوسفند
- مدیریت بهداشتی محیط و جلوگیری از دسترسی تولهها به مواد آلوده
نکات کلیدی بالینی نئوسپورا
نئوسپورا یکی از عوامل مهم فلج اندامهای خلفی در تولههای سگ است و میتواند علائم نورولوژیک و عضلانی شدید ایجاد کند
تشخیص دقیق نیازمند ترکیب سرولوژی، PCR و ارزیابی بالینی است
درمان طولانی با کلیندامایسین و مراقبت حمایتی میتواند پیشرفت بیماری را کاهش دهد ولی در تولههای شدید فلج برگشتناپذیر شایع است